Na czym polega wibroizolacja centrali wentylacyjnej?

Wibroizolacja to zespół środków technicznych mających na celu ograniczenie przenoszenia drgań z urządzenia na jego otoczenie i konstrukcję budynku. Innymi słowy, dzięki elementom elastycznym oddzielającym centralę od podłoża minimalizuje się przekazywanie wibracji powstających wewnątrz urządzenia. Stosuje się w tym celu specjalne wibroizolatory – sprężyste elementy (gumowe, elastomerowe lub sprężynowe), które podkłada się pod ramę lub stopy centrali. Tworzą one „elastyczne podparcie”, znacząco redukując drgania przenoszone na posadzkę czy strop.

Wibroizolacja między urządzeniem a podłożem

Jako producenci central doskonale zdajemy sobie sprawę z problemu drgań. Dlatego standardowo wentylatory w naszych centralach wentylacyjnych są fabrycznie montowane na wibroizolatorach – najczęściej gumowych lub gumowo-metalowych – które redukują przenoszenie drgań z zespołu wentylatorowego na ramę i obudowę centrali. Można więc powiedzieć, że każda nowoczesna centrala ma już wbudowaną pierwszą linię obrony przed wibracjami. Pojawia się jednak częste pytanie na etapie montażu: czy dodatkowo pod całą centralę należy dawać maty gumowe (antywibracyjne) między ramę a podłoże? Spotyka się różne opinie wykonawców – niektórzy traktują to jako zbędny wydatek, inni jako oczywisty element montażu.

Dobre praktyki branżowe oraz wytyczne techniczne skłaniają się ku temu drugiemu podejściu. Mimo wbudowanych izolatorów pod wentylatorami, zaleca się zastosowanie pomiędzy ramą centrali a podłożem dodatkowych mat wibroizolacyjnych. Taka przekładka na całej powierzchni styku ramy urządzenia z podłożeń pomaga odizolować urządzenie od fundamentu i tłumi drgania przenoszone na konstrukcję budynku. W dokumentacjach montażowych central często wprost wymaga się podkładek antywibracyjnych – tak by urządzenie nie przenosiło hałasu przez strukturę obiektu. Innymi słowy, dodatkowa warstwa gumy, czy jakiegoś rodzaju elastomeru pod centralą pełni rolę amortyzatora drgań dla całej masy urządzenia.

Widok z boku centrali wentylacyjnej
Rama centrali wentylacyjnej

Matę wibroizolacyjną dobiera się analizując powierzchnię styku ramy centrali wentylacyjnej z podłożem oraz masę urządzenia. Dla parametrów ramy jak na powyższym rysunku mata antywibracyjna powinna być podłożona pod całą powierzchnię kształowników stanowiących ramę z uwzględnieniem kilkunastu millimetrów dodatkowego marginesu z każdej strony.

Wibroizolacja między centralą a kanałami – połączenia elastyczne

Sama wibroizolacja posadowienia centrali to nie wszystko. Drgania mogą przenosić się również przez podłączone do centrali instalacje – przede wszystkim przez sieć kanałów wentylacyjnych. Dlatego niezbędnym elementem każdej profesjonalnie wykonanej wentylacji są połączenia elastyczne pomiędzy króćcami centrali a kanałami. Rozwijaliśmy szerzej już ten temat naszym wcześniejszym artykule na temat połączeń elastycznych. Te elastyczne wstawki (zwane też króćcami elastycznymi lub „fartuchami”) pełnią dwie zasadnicze funkcje:

  • Izolacja drgań mechanicznych: Połączenia elastyczne tłumią wszelkie wibracje, które mimo wszystko mogłyby przenieść się na obudowę centrali, tak aby nie przedostały się dalej na sztywną instalację kanałową. Bez nich drgania wentylatorów i całej centrali przenosiłyby się bezpośrednio na kanały, które działałyby jak pudło rezonansowe – wywołując hałas w całej instalacji. Elastyczny króciec działa tu jako ostatnie ogniwo tłumiące: przejmuje mikrodrgania z centrali, zapobiegając ich propagacji na przewody wentylacyjne.
  • Kompensacja przesunięć i naprężeń: Elastyczny rękaw pełni także drugą ważną rolę – pozwala na niewielkie ruchy i niewielki odchyłki od osi symetrii, czy odległości pomiędzy centralą a kanałami. W praktyce rzadko udaje się ustawić centralę idealnie w linii z kanałami – mogą wystąpić odchyłki rzędu kilku milimetrów czy niewielkie kąty. Połączenie elastyczne niweluje te różnice, chroniąc jednocześnie przed naprężeniami montażowymi. Dzięki temu montaż jest łatwiejszy, elementy nie muszą być idealnie współosiowe, a połączenie pozostaje szczelne i nie przenosi naprężeń mechanicznych na króćce. Ponadto taka elastyczna wstawka kompensuje również drgania termiczne (dylatacje) między nagrzewającymi/ochładzającymi się kanałami a centralą.

Skutki braku lub niewłaściwej wibroizolacji

Jeśli centrale wentylacyjne nie mają odpowiedniej izolacji drgań, konsekwencje mogą być poważne zarówno dla urządzeń, jak i dla użytkowników budynku:

  • Hałas konstrukcyjny i dyskomfort: Drgania przenoszone na posadzkę, ściany i kanały powodują hałas strukturalny. Wibracje odczuwalne w pomieszczeniach przekładają się na niższy komfort pracy i przebywania w budynku, w dłuższej perspektywie mogą wywołać również negatywne konsekwencje zdrowotne.
  • Uszkodzenia konstrukcji i szybsze zużycie: Ciągłe wibracje oddziałujące na stropy i elementy budowlane mogą z czasem prowadzić do mikropęknięć lub osłabienia konstrukcji. Brak tłumienia drgań przyspiesza też zużycie ruchomych części centrali (łożysk, wirników) i zwiększa ryzyko awarii, podobnie jak wpływa na rozluźnianie się połączeń śrubowych.
  • Nieszczelności instalacji i straty energii: Wibrujące kanały i króćce po pewnym czasie tracą szczelność na połączeniach, co skutkuje ucieczką powietrza z przewodów. To z kolei obniża efektywność energetyczną systemu – wentylatory muszą pracować ciężej, by utrzymać wymagane przepływy.

Właściwa wibroizolacja pozwala uniknąć powyższych problemów. Dobrze dobrane izolatory potrafią pochłonąć nawet 90–95% drgań przekazywanych przez urządzenie, znacząco redukując hałas instalacji i chroniąc zarówno centralę, jak i budynek. Prawidłowo wibroizolowana centrala wentylacyjna pracuje ciszej, dłużej i bardziej niezawodnie.

Podumowanie

Wibroizolacja central wentylacyjnych to zagadnienie, które w praktyce decyduje o komforcie akustycznym i długowieczności całej instalacji. Drgania przenoszone na budynek i kanały mogą skutkować uciążliwym hałasem oraz przyspieszonym zużyciem elementów – dlatego tak ważne jest, by odciąć je u źródła. Stosując fabryczne izolatory pod wentylatorami, maty antywibracyjne pod ramą centrali oraz połączenia elastyczne na kanałach, tworzymy wielostopniowy system tłumienia drgań. Taki system zapewnia, że wentylacja pracuje cicho, stabilnie i bezawaryjnie.

Podczas montażu warto pamiętać o podstawowych zasadach: centralę stawiamy na równym, wypoziomowanym i twardym podłożu. Każdy punkt styku odizolowujemy gumą lub innym materiałem sprężystym. Unikamy wszelkich sztywnych połączeń z otoczeniem, a ciężar kanałów nie może obciążać króćców centrali. Dobrze wykonana wibroizolacja nie jest przesadą ani luksusem, lecz standardem profesjonalnej instalacji. To niewielka inwestycja, która procentuje cichą pracą i bezproblemową eksploatacją przez długie lata. Jak pokazuje doświadczenie, znacznie łatwiej i taniej jest zapobiegać drganiom na etapie montażu, niż później walczyć z hałasem który przenosi się z centrali na instalacją i uszkodzeniami konstrukcji. Wibroizolacja to zatem jeden z tych elementów, na których nie warto oszczędzać – odwdzięczy się spokojem ducha projektanta, wykonawcy i przede wszystkim użytkownika obiektu.