Wstęp

Free cooling kojarzy się najczęściej z wykorzystaniem niskiej temperatury powietrza zewnętrznego do chłodzenia instalacji bez udziału sprężarkowego agregatu chłodniczego. Gdy warunki atmosferyczne są korzystne, układ może produkować chłód praktycznie za darmo, zużywając jedynie energię potrzebną do pracy pomp i wentylatorów.

Idea free coolingu nie jest niczym nowym. Od dziesięcioleci wykorzystują ją największe elektrownie w Polsce. Zamiast produkować chłód za pomocą sprężarek, odbierają ciepło przy pomocy naturalnego źródła chłodu, jakim są wody Wisły, Odry czy Narwi. W nowoczesnych instalacjach HVAC tę samą zasadę realizują drycoolery, wymienniki glikolowe i układy free coolingu współpracujące ze zbiornikami akumulacyjnymi.

W praktyce jednak warunki sprzyjające pracy free coolingu nie pokrywają się z momentami największego zapotrzebowania na chłód. Najniższe temperatury występują zwykle nocą, podczas gdy największe obciążenie instalacji pojawia się w ciągu dnia.

Rozwiązaniem tego problemu jest zastosowanie zbiornika akumulacyjnego, który pozwala magazynować energię chłodniczą i wykorzystywać ją wtedy, gdy jest najbardziej potrzebna.

Free cooling brzmi świetnie. „Darmowe chłodzenie” – czyli niższe rachunki za energię i mniejsze obciążenie agregatu chłodniczego. Problem w tym, że wokół tego rozwiązania narosło mnóstwo uproszczeń i marketingowych sloganów. W praktyce free cooling potrafi przynieść ogromne oszczędności… ale tylko w odpowiednich warunkach.

W zakładach przetwórstwa mięsnego problem wilgoci bardzo rzadko wynika wyłącznie z obecności ludzi. Największym źródłem wilgoci są procesy technologiczne: mycie, para wodna, mokre posadzki, transport mokrego produktu czy regularne spłukiwanie powierzchni.

I właśnie dlatego w praktyce często spotyka się sytuację, w której:
– centrala wentylacyjna pracuje dobrze,
– temperatura w hali jest prawidłowa,
– a mimo to wilgotność nadal wynosi 85–90%.

Dlaczego?
Bo wentylacja została dobrana na temperaturę lub ilość wymian powietrza, a nie na rzeczywisty odbiór wilgoci.

W tym artykule pokażemy krok po kroku, jak obliczyć potrzebną ilość powietrza wentylacyjnego dla hali produkcyjnej w branży mięsnej na podstawie bilansu wilgoci i wykresu Molliera.

Wstęp

Dobór chłodnicy w centrali wentylacyjnej aktualnie najczęściej sprowadza się do kilku liczb wpisanych do programu doboru. Problem pojawia się wtedy, gdy trzeba zweryfikować wynik, ocenić poprawność procesu obróbki powietrza albo zrozumieć, dlaczego rzeczywista praca układu odbiega od założeń projektowych.

Właśnie wtedy wracamy do podstawowego narzędzia inżyniera HVAC — wykresu Molliera.

W praktyce dla wielu inżynierów, szczególnie kierunków i specjalności innych niż wentylacja i klimatyzacja, diagram I-X częstoo wygląda jak skomplikowana mapa pełna linii przecinających się pod dziwnymi kątami.

W praktyce jednak wykres Molliera to bardzo przydatne narzędzie, które pozwala bardzo szybko ocenić:
• rzeczywistą moc chłodnicy,
• udział chłodzenia jawnego i utajonego,
• proces osuszania,
• ilość wykraplanych skroplin,
• temperaturę punktu rosy,
• końcowy stan powietrza za chłodnicą.

I właśnie dlatego projektanci, wykonawcy oraz a także kadra techniczna związana z utrzymaniem ruchu wracają do wykresu Molliera niego zawsze wtedy, gdy zaczynają się problemy z wilgotnością, skroplinami lub niewystarczającą wydajnością chłodzenia.

W niniejszym artykule wytłumaczymy krok po kroku jak korzystając z tego narzędzia w kilka minut obliczyć moc chłodnicy, a także ilość powstających skroplin i wilgotność powietrza po ochłodzeniu.

Kiedy wymieniać centrale wentylacyjne?

Centrala wentylacyjna starzeje się na dwa sposoby: technicznie (tracąc właściwości fizyczne) i ekonomicznie (stając się nieopłacalna wobec nowszych urządzeń). Oba prowadzą do wymiany, ale z różnych przyczyn. W praktyce zdarza się też trzeci powód – zmiana potrzeb użytkownika, która czyni starą centralę po prostu niewystarczającą. W niniejszym artykule odpowiemy na pytanie, kiedy należy wymieniać centrale wentylacyjne.

W naszej inżynierskiej praktyce spotykamy się zarówno z wymianą urządzeń w wyniku zużycia skutkującego utratą własności technicznych, jak i z wymianą urządzeń, które wciąż były sprawne, ale ich dalsza eksploatacja była nieuzasadniona ekonomicznie. Każda z tych ścieżek wymaga innego podejścia diagnostycznego i innego uzasadnienia inwestycyjnego.

Wstęp

W zamkniętych instalacjach hydraulicznych związanych z centralami wentylacyjnymi– zarówno w instalacjach chłodzenia (woda lodowa, glikol), jak i ogrzewania (woda, glikol) –  szczególnie na etapie instalacji, uruchomienia i pierwszych tygodni pracy, następują duże zmiany ciśnienia.

Zmiany te wynikają z dwóch niezależnych procesów: rozszerzalności cieplnej czynnika oraz odpowietrzenia – czyli stopniowego usuwania powietrza z układu.

Napełniając instalację używamy najczęściej czynnika o temperaturze zbliżonej do pokojowej i musimy wówczas zdecydować do jakiego ciśnienia nabić układ, aby po ustaleniu się warunków w instalacji ciśnienie było jak najbardziej zbliżone do oczekiwanego ciśnienia pracy.

W tym artykule omówimy ogólny mechanizm tych zjawisk oraz przyjrzymy się czy i na ile możemy przewidzieć jakiego rzędu zmian możemy się spodziewać, aby oszczędzić sobie (lub ograniczyć) w przyszłości dodatkowych działań związanych z odpowietrzanie i uzupełnianie układu po uruchomieniu instalacji.

Wstęp

W przetwórstwie spożywczym – zwłaszcza przy mięsie, rybach, nabiale i owocach – wentylacja ogólna często nie wystarcza. Problemem nie jest pojedyncze źródło zanieczyszczeń, ale warunki w całej hali: wilgotność, temperatura, kierunek przepływu powietrza, ryzyko przenoszenia patogenów.

Wentylacja miejscowa (odciągi, okapy) to jedno z narzędzi eliminacji potencjalnych problemów u źródła, jednak bez zrozumienia fizyki powietrza wilgotnego i konsekwencji przepływu między strefami – nie da się zaprojektować dobrego systemu.

Poniżej cztery największe problemy, z którymi spotykamy się w zakładach. I – w skrócie – jak je rozwiązywać.

Nowe normy NDS – zmiany etapowe od 2026. Co musisz wiedzieć?

2 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) substancji szkodliwych. Ale uwaga – nie wszystkie normy zmieniają się od razu. Część wchodzi później, a dla diizocyjanianów są aż dwa etapy.

Jeśli projektujesz, wykonujesz, nadzorujesz lub zarządzasz wentylacją w zakładzie przemysłowym – ten artykuł jest dla Ciebie.

Wprowadzenie

W projektowaniu wentylacji i klimatyzacji wyznacza się kilka grup obciążeń wpływających na stan powietrza w pomieszczeniu: zyski ciepła, zyski wilgoci oraz zanieczyszczenia gazowe i pyłowe. O wymaganym strumieniu powietrza nie decyduje więc zawsze wyłącznie temperatura — czasem ważniejsza okazuje się wilgoć albo emisja zanieczyszczeń technologicznych. W praktyce jednak, szczególnie w halach produkcyjnych, maszynowniach, serwerowniach i pomieszczeniach technicznych, to właśnie zyski ciepła od urządzeń są jednym z kluczowych składników bilansu.

Dlatego dokładne policzenie tego składnika jest sprawą bardzo istotną, zbyt nisko oszacowane zyski kończą się przegrzewaniem pomieszczeń, problemami z komfortem pracy i niestabilnością procesów technologicznych. Z kolei przewymiarowanie oznacza wyższe koszty inwestycyjne, większe centrale, większe agregaty chłodnicze, większe kanały i droższą eksploatację.

W niniejszym artykule zajmiemy się wyłącznie zyskami ciepła od urządzeń. Pomijamy tu zyski od ludzi, nasłonecznienia i inne składowe, żeby skupić się na jednym, bardzo praktycznym zagadnieniu.

Wstęp

W projektowaniu systemów wentylacji i klimatyzacji jednym z kluczowych, a zarazem najbardziej zmiennych obciążeń cieplnych są zyski ciepła pochodzące od promieniowania słonecznego. Dla instalacji przemysłowych, hal produkcyjnych czy dużych obiektów komercyjnych, błędne oszacowanie tego komponentu może prowadzić do przewymiarowania central wentylacyjnych, niepotrzebnego wzrostu kosztów inwestycyjnych, lub – co gorsza – niedoboru mocy chłodniczej w szczycie letnim.

W codziennej praktyce inżynierskiej nie zawsze mamy czas na żmudne obliczenia z użyciem zaawansowanego oprogramowania symulacyjnego czy skomplikowanych norm. Potrzebujemy metody, która pozwoli szybko, przy biurku lub nawet na obiekcie, oszacować rząd wielkości zysków słonecznych dla każdej ze stron świata.

Naszym celem więc było stworzenie prostego artykułu, w którym będzie zawarta kompletna wiedza do szybkiego oszacowania zysków ciepła od nasłonecznienia, bez konieczności sięgania po tabele współczynników zacienienia, skomplikowane kąty padania promieni czy zewnętrzne bazy danych. Wystarczy znajomość powierzchni przegrody, jej orientacji i podstawowy współczynnik zacienienia.