Wprowadzenie

Połączenia elastyczne, zwane też króćcami elastycznymi, a żargonowo także „brezentami”, czy „fartuchami” to niewielkie, ale ważne elementy montażowe.

W centrali wentylacyjnej możemy je spotkać w 2 miejscach:

  • wewnątrz centrali – pomiędzy zespołem wentylatorowym a obudową centrali, oraz
  • na zewnętrz centrali – jako element łączący centralę wentylacyjną z siecią kanałów wentylacyjnych.

Połączenia elastyczne wewnętrzne, są standardowym elementem centrali wentylacyjnej, natomiast te zewnętrzne są zazwyczaj oferowane przez dostawców central jako wyposażenie dodatkowe.

Pełnią one jednak kilka bardzo ważnych funkcji, dlatego ich „opcjonalność” nie oznacza absolutnie, że można z nich zrezygnować – zawsze powinny być zainstalowane w prawidłowo wykonanej instalacji wentylacyjnej.

Fakt, że elementy te są oferowane jako wyposażenie dodatkowe wynika raczej z faktu że są one oferowane często także przez producentów kanałów wentylacyjnych, dzięki temu klient może sam wybrać gdzie chce ten element zamówić, bo – bardzo to podkreślamy – nie jest to element, z którego powinno się rezygnować.

Dlaczego stosuje się połączenia elastyczne?

Jak powiedzieliśmy we wprowadzeniu – połączenia elastyczne można spotkać w centrali wentylacyjnej w 2 miejscach: wewnątrz i na zewnątrz centrali.

Króciec elastyczny wewnątrz centrali, wraz z wibroizolatorami umieszczonymi pod zespołem wentylatorowym – zapobiegają przenoszeniu drgań od wentylatora na obudowę centrali.

Króciec elastyczny na zewnątrz z kolei – eliminuje drobne mikro drgania, które mimo wszystko mogły przenieść się na obudowę urządzenia, aby nie rozprzestrzeniły się na sieć kanałów, a także kompensuje niewielkie przesunięcia montażowe, które nawet w najlepiej wykonanej instalacji mogą wystąpić między centralą wentylacyjną a siecią kanałów.

Centrale wentylacyjne w wykonaniu przemysłowym są zazwyczaj posadowione na ramie z wibroizolatorami. Takie rozwiązanie skutecznie ogranicza przenoszenie drgań z wentylatora na obudowę centrali.
W praktyce jednak drobne mikrodrgania zawsze mogą pozostać – wynikają z niewyważenia wirnika, asymetrii przepływu lub po prostu z normalnej eksploatacji.
Połączenie elastyczne montowane pomiędzy centralą a kanałem stanowi wtedy dodatkowe, końcowe ogniwo tłumiące, które zapobiega przenoszeniu tych mikrodrgań na instalację.

Drugim, równie istotnym powodem stosowania tego elementu jest kompensacja tolerancji montażowych. Kanały wentylacyjne w dużych instalacjach nie zawsze idealnie pokrywają się z króćcami centrali – różnice rzędu kilku milimetrów w osi, kącie lub długości są w praktyce nieuniknione.
Elastyczna wstawka pozwala na ich bezpieczne zniwelowanie, dzięki czemu montaż przebiega bez naprężeń, a połączenie pozostaje szczelne.

Połączenie elastyczne wewnętrzne
Połączenia elastyczne zewnętrzne

Konstrukcja i materiały

Typowe połączenie elastyczne składa się z ram montażowych (kołnierzy) oraz pasa elastycznego materiału połączonego z nimi w sposób trwały.
Materiały elastyczne wykonuje się najczęściej z tkaniny technicznej – włókna szklanego lub poliestrowego – powleczonej PVC, silikonem, poliuretanem lub innym tworzywem odpornym na temperaturę, wilgoć i czynniki chemiczne.
Zastosowana powłoka decyduje o zakresie temperatury pracy i odporności na starzenie, ale w praktyce materiał dobiera producent centrali, który najlepiej zna warunki pracy konkretnego urządzenia.

Kołnierze stalowe – ocynkowane lub nierdzewne – mają wymiary dostosowane do standardowych przekrojów króćców centrali. Całość tworzy szczelny układ typu blacha–tkanina–blacha, zapewniający stabilność i pełną szczelność przepływu

Długość i sposób montażu

Połączenia elastyczne są zwykle elementem opcjonalnym, oferowanym przez producenta centrali wentylacyjnej jako część wyposażenia dodatkowego.
Choć ich zakup wiąże się z pewnym kosztem, nie powinno się z tego elementu rezygnować – to niewielka inwestycja, która znacząco poprawia kulturę pracy instalacji i jej trwałość.

Wymiary i długość elastycznego rękawa określa producent urządzenia. W typowych rozwiązaniach spotyka się długości od 100 do 250 mm.
Nie ma więc potrzeby samodzielnego dobierania długości przez projektanta czy wykonawcę – najbezpieczniej stosować element dostarczony razem z centralą.


Podczas montażu należy zwrócić uwagę na:

– zastosowanie uszczelki pomiędzy metalowymi częściami króćców elastycznych a centralą i siecią kanałów,

– prawidłowe osiowanie króćców,

– równomierne dokręcenie śrub na kołnierzach,

– nieobciążanie połączenia – elastyczny rękaw nie może przenosić ciężaru kanału ani służyć jako jego podpora. Za połączeniem elastycznym zawsze należy przewidzieć sztywny punkt podparcia lub zawieszenia kanału.

Korzyści z zastosowania

Choć połączenie elastyczne jest drobnym i pozornie mało ważnym elementem, jego obecność wpływa korzystnie na wiele aspektów pracy systemu:
– redukcja mikrodrgań i hałasu konstrukcyjnego,
– zwiększenie trwałości połączeń kanałowych i central,
– utrzymanie szczelności instalacji w długim okresie eksploatacji,
– kompensacja rozszerzalności termicznej pomiędzy centralą a kanałami.

W konsekwencji system pracuje ciszej, stabilniej i bez naprężeń mechanicznych, co przekłada się na dłuższą żywotność zarówno centrali, jak i całej sieci kanałów.

Podsumowanie

Połączenia elastyczne to niepozorne, ale potrzebne elementy każdej instalacji wentylacyjnej. Ich zadaniem nie jest zastąpienie wibroizolatorów centrali, lecz uzupełnienie całego układu o dodatkową barierę tłumiącą i kompensującą.
Zastosowanie połączeń elastycznych zgodnych z zaleceniami producenta urządzenia gwarantuje stabilną i bezawaryjną pracę systemu przez lata – bez drgań, bez naprężeń i bez hałasu.