Wstęp

Dobór chłodnicy w centrali wentylacyjnej aktualnie najczęściej sprowadza się do kilku liczb wpisanych do programu doboru. Problem pojawia się wtedy, gdy trzeba zweryfikować wynik, ocenić poprawność procesu obróbki powietrza albo zrozumieć, dlaczego rzeczywista praca układu odbiega od założeń projektowych.

Właśnie wtedy wracamy do podstawowego narzędzia inżyniera HVAC — wykresu Molliera.

W praktyce dla wielu inżynierów, szczególnie kierunków i specjalności innych niż wentylacja i klimatyzacja, diagram I-X częstoo wygląda jak skomplikowana mapa pełna linii przecinających się pod dziwnymi kątami.

W praktyce jednak wykres Molliera to bardzo przydatne narzędzie, które pozwala bardzo szybko ocenić:
• rzeczywistą moc chłodnicy,
• udział chłodzenia jawnego i utajonego,
• proces osuszania,
• ilość wykraplanych skroplin,
• temperaturę punktu rosy,
• końcowy stan powietrza za chłodnicą.

I właśnie dlatego projektanci, wykonawcy oraz a także kadra techniczna związana z utrzymaniem ruchu wracają do wykresu Molliera niego zawsze wtedy, gdy zaczynają się problemy z wilgotnością, skroplinami lub niewystarczającą wydajnością chłodzenia.

W niniejszym artykule wytłumaczymy krok po kroku jak korzystając z tego narzędzia w kilka minut obliczyć moc chłodnicy, a także ilość powstających skroplin i wilgotność powietrza po ochłodzeniu.

Kiedy wymieniać centrale wentylacyjne?

Centrala wentylacyjna starzeje się na dwa sposoby: technicznie (tracąc właściwości fizyczne) i ekonomicznie (stając się nieopłacalna wobec nowszych urządzeń). Oba prowadzą do wymiany, ale z różnych przyczyn. W praktyce zdarza się też trzeci powód – zmiana potrzeb użytkownika, która czyni starą centralę po prostu niewystarczającą. W niniejszym artykule odpowiemy na pytanie, kiedy należy wymieniać centrale wentylacyjne.

W naszej inżynierskiej praktyce spotykamy się zarówno z wymianą urządzeń w wyniku zużycia skutkującego utratą własności technicznych, jak i z wymianą urządzeń, które wciąż były sprawne, ale ich dalsza eksploatacja była nieuzasadniona ekonomicznie. Każda z tych ścieżek wymaga innego podejścia diagnostycznego i innego uzasadnienia inwestycyjnego.

Wstęp

W zamkniętych instalacjach hydraulicznych związanych z centralami wentylacyjnymi– zarówno w instalacjach chłodzenia (woda lodowa, glikol), jak i ogrzewania (woda, glikol) –  szczególnie na etapie instalacji, uruchomienia i pierwszych tygodni pracy, następują duże zmiany ciśnienia.

Zmiany te wynikają z dwóch niezależnych procesów: rozszerzalności cieplnej czynnika oraz odpowietrzenia – czyli stopniowego usuwania powietrza z układu.

Napełniając instalację używamy najczęściej czynnika o temperaturze zbliżonej do pokojowej i musimy wówczas zdecydować do jakiego ciśnienia nabić układ, aby po ustaleniu się warunków w instalacji ciśnienie było jak najbardziej zbliżone do oczekiwanego ciśnienia pracy.

W tym artykule omówimy ogólny mechanizm tych zjawisk oraz przyjrzymy się czy i na ile możemy przewidzieć jakiego rzędu zmian możemy się spodziewać, aby oszczędzić sobie (lub ograniczyć) w przyszłości dodatkowych działań związanych z odpowietrzanie i uzupełnianie układu po uruchomieniu instalacji.

Wstęp

W przetwórstwie spożywczym – zwłaszcza przy mięsie, rybach, nabiale i owocach – wentylacja ogólna często nie wystarcza. Problemem nie jest pojedyncze źródło zanieczyszczeń, ale warunki w całej hali: wilgotność, temperatura, kierunek przepływu powietrza, ryzyko przenoszenia patogenów.

Wentylacja miejscowa (odciągi, okapy) to jedno z narzędzi eliminacji potencjalnych problemów u źródła, jednak bez zrozumienia fizyki powietrza wilgotnego i konsekwencji przepływu między strefami – nie da się zaprojektować dobrego systemu.

Poniżej cztery największe problemy, z którymi spotykamy się w zakładach. I – w skrócie – jak je rozwiązywać.

Nowe normy NDS – zmiany etapowe od 2026. Co musisz wiedzieć?

2 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) substancji szkodliwych. Ale uwaga – nie wszystkie normy zmieniają się od razu. Część wchodzi później, a dla diizocyjanianów są aż dwa etapy.

Jeśli projektujesz, wykonujesz, nadzorujesz lub zarządzasz wentylacją w zakładzie przemysłowym – ten artykuł jest dla Ciebie.

Wprowadzenie

W projektowaniu wentylacji i klimatyzacji wyznacza się kilka grup obciążeń wpływających na stan powietrza w pomieszczeniu: zyski ciepła, zyski wilgoci oraz zanieczyszczenia gazowe i pyłowe. O wymaganym strumieniu powietrza nie decyduje więc zawsze wyłącznie temperatura — czasem ważniejsza okazuje się wilgoć albo emisja zanieczyszczeń technologicznych. W praktyce jednak, szczególnie w halach produkcyjnych, maszynowniach, serwerowniach i pomieszczeniach technicznych, to właśnie zyski ciepła od urządzeń są jednym z kluczowych składników bilansu.

Dlatego dokładne policzenie tego składnika jest sprawą bardzo istotną, zbyt nisko oszacowane zyski kończą się przegrzewaniem pomieszczeń, problemami z komfortem pracy i niestabilnością procesów technologicznych. Z kolei przewymiarowanie oznacza wyższe koszty inwestycyjne, większe centrale, większe agregaty chłodnicze, większe kanały i droższą eksploatację.

W niniejszym artykule zajmiemy się wyłącznie zyskami ciepła od urządzeń. Pomijamy tu zyski od ludzi, nasłonecznienia i inne składowe, żeby skupić się na jednym, bardzo praktycznym zagadnieniu.

Wstęp

W projektowaniu systemów wentylacji i klimatyzacji jednym z kluczowych, a zarazem najbardziej zmiennych obciążeń cieplnych są zyski ciepła pochodzące od promieniowania słonecznego. Dla instalacji przemysłowych, hal produkcyjnych czy dużych obiektów komercyjnych, błędne oszacowanie tego komponentu może prowadzić do przewymiarowania central wentylacyjnych, niepotrzebnego wzrostu kosztów inwestycyjnych, lub – co gorsza – niedoboru mocy chłodniczej w szczycie letnim.

W codziennej praktyce inżynierskiej nie zawsze mamy czas na żmudne obliczenia z użyciem zaawansowanego oprogramowania symulacyjnego czy skomplikowanych norm. Potrzebujemy metody, która pozwoli szybko, przy biurku lub nawet na obiekcie, oszacować rząd wielkości zysków słonecznych dla każdej ze stron świata.

Naszym celem więc było stworzenie prostego artykułu, w którym będzie zawarta kompletna wiedza do szybkiego oszacowania zysków ciepła od nasłonecznienia, bez konieczności sięgania po tabele współczynników zacienienia, skomplikowane kąty padania promieni czy zewnętrzne bazy danych. Wystarczy znajomość powierzchni przegrody, jej orientacji i podstawowy współczynnik zacienienia.

Wprowadzenie

W projektach wentylacji przemysłowej temat ATEX pojawia się bardzo często. Wystarczy informacja, że w procesie technologicznym mogą występować gazy, opary lub pyły palne i natychmiast pojawia się pytanie:

Czy centrala wentylacyjna musi być wykonana w standardzie ATEX?

W praktyce odpowiedź wcale nie jest oczywista. W wielu instalacjach przemysłowych pełna centrala ATEX w ogóle nie jest potrzebna, a wystarczającym rozwiązaniem jest zastosowanie zespołu wentylatorowego w wykonaniu przeciwwybuchowym.

Żeby to dobrze zrozumieć, trzeba zacząć od podstawowego pytania: gdzie faktycznie może pojawić się atmosfera wybuchowa.

Wprowadzenie

Projekt wentylacji można wykonać poprawnie po względem formalnym. Można poprawnie policzyć strumienie powietrza, dobrać odpowiednią centralę, spełnić wymagania WT i PN-EN i poprzeć wszystkoo przekonującymi obliczeniami. A mimo to – na etapie użytkowania instalacji okazuje się, że system nie pracuje tak, jak zakładano.

Dlaczego tak się dzieje?

O skuteczności wentylacji nie decydują wyłącznie obliczenia i zastosowanie się do odpowiednich norm. Decyduje rzeczywista fizyka przepływu powietrza i zasady, które często trudno jest spisać w podręczniku poprawnego projektowania, wynikające z lat doświadczeń projektanta popartych praktyką wykonawczą.

Poniżej zebraliśmy kilka najczęściej spotykanych błędów, które regularnie obserwujemy szczególnie w projektach, w zakładach spożywczych.

W projektowaniu instalacji wentylacyjnych dużo uwagi poświęca się doborowi mocy wymienników, parametrom czynnika, spadkom ciśnień czy charakterystyce zaworu regulacyjnego. Znacznie rzadziej analizowana jest kwestia odległości zaworu 3-drogowego od chłodnicy lub nagrzewnicy wodnej. Tymczasem właśnie ten pozornie drugorzędny detal montażowy może w istotny sposób wpłynąć na stabilność regulacji temperatury nawiewu, bezpieczeństwo pracy nagrzewnicy oraz komfort eksploatacyjny całej instalacji.

Czy istnieją formalne ograniczenia w tym zakresie? Jak ocenić, czy przyjęta odległość jest bezpieczna? I kiedy kilka metrów rury zaczyna realnie wpływać na pracę centrali? Poniżej przedstawiamy analizę problemu z punktu widzenia hydrauliki i automatyki.