Blog

Dzisiejszy wpis – podobnie jak towarzyszący mu podcast – będzie nietypowy.

Nie będzie dotyczył żadnego aspektu technicznego, jak zazwyczaj.

Ponieważ jest to pierwszy wpis w Nowym Roku 2026, postanowiłem, że tym razem będzie to materiał inspiracyjny.

Na początku przyjmij proszę, Drogi Czytelniku, najlepsze życzenia noworoczne. Życzę Tobie i Twojej firmie dobrych zleceń, mądrych decyzji biznesowych i satysfakcjonujących wyników. Niech 2026 będzie rokiem rozwoju, spokoju w głowie i poczucia, że idziesz w dobrą stronę.

Wstęp

Chłodnica w centrali wentylacyjnej to miejsce, w którym instalacja chłodnicza łączy się z instalacją wentylacyjną i w praktyce „krzyżują się” dwa światy: wentylacji oraz chłodnictwa. Z punktu widzenia branży wentylacyjnej agregat chłodniczy ma dostarczyć do centrali jedynie wodę lodową (w przypadku chłodnic wodnych) lub czynnik chłodniczy do parownika (w przypadku układów z bezpośrednim odparowaniem). Jednak to właśnie w obszarze czynników chłodniczych w ostatnich latach zachodzą najbardziej intensywne zmiany.

W niniejszym artykule postanowiliśmy przyjrzeć się trendom w branży chłodniczej oraz zmianom wynikającym z coraz bardziej rygorystycznych kryteriów ekologicznych — a przede wszystkim temu, jak wpływa to na dobór czynników chłodniczych, na których opierają się urządzenia dostarczające chłód do central wentylacyjnych.

Wprowadzenie

W większości obiektów, w których pracują instalacje chłodnicze, mamy do czynienia z klasycznym paradoksem: z jednej strony płacimy za chłód, a z drugiej… bez sensu wyrzucamy ogromne ilości ciepła do atmosfery. Centrale wentylacyjne chillery, dry coolery, freecoolery – wszystko to pracuje tylko po to, żeby pozbyć się energii, która bardzo często mogłaby zostać wykorzystana na miejscu.

Odzysk ciepła z instalacji chłodniczych nie jest żadną nowością ani „kosmiczną technologią”. Problem polega raczej na tym, że w wielu projektach w ogóle się nad nim nie zastanawia – albo rozważa się go bardzo powierzchownie. A różnica między obiektem, w którym odzysk ma sens, a takim, w którym będzie tylko drogim gadżetem, jest ogromna.

Ta sama instalacja wentylacyjna może zachowywać się zupełnie inaczej w różnych porach roku – mimo że technicznie pozostaje niezmieniona. Zimą system „daje radę” i problemy z wilgocią są rzadkie, latem pojawia się nadmiar wilgoci, a wiosną czy jesienią panuje niestabilność i nagłe wahania parametrów. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że „coś się popsuło” – ale w praktyce przyczyna leży nie w usterce urządzeń, lecz w zmiennych własnościach powietrza zewnętrznego. Wentylacja bowiem działa na realnym powietrzu atmosferycznym, którego parametry (temperatura, wilgotność, ruch) przez cały rok mocno się zmieniają.

Wprowadzenie

Skuteczna wentylacja w przemyśle to klucz do bezpiecznych, komfortowych warunków pracy oraz utrzymania jakości produkcji. Nie wystarczy zapewnić odpowiedniej liczby wymian powietrza – równie ważne jest zorganizowanie jego przepływu tak, by świeże powietrze docierało do każdej strefy pomieszczenia. Jeśli ruch powietrza jest źle zaprojektowany, powstają obszary martwe z zalegającym ciepłym, wilgotnym lub zanieczyszczonym powietrzem, co zagraża higienie procesu i zdrowiu pracowników.

W niniejszym artykule omawiamy kluczowe zasady organizacji przepływu powietrza w halach przemysłowych. Pokazujemy, jak rozmieścić nawiewy i wywiewy, aby uniknąć martwych stref, oraz jak dostosować system wentylacji do charakteru procesu technologicznego — niezależnie od tego, czy celem jest usuwanie zanieczyszczeń, odprowadzanie nadmiaru ciepła i wilgoci, utrzymanie sterylności, czy zapewnienie komfortu pracy.

Nie wystarczy bowiem zaprojektować nawet dużej liczby wymian powietrza, jeśli realny przepływ powietrza nie będzie uwzględniał rzeczywistej geometrii pomieszczenia oraz wyposażenia i zabudowy tego pomieszczenia.

W wentylacji przemysłowej bardzo łatwo ulec złudzeniu, że krotność wymian powietrza to wskaźnik, który „powie wszystko”: ile powietrza trzeba dostarczyć, jak duża ma być centrala, jaka powinna być wydajność systemu. Niestety, w rzeczywistości jest dokładnie odwrotnie. Krotność jest jednym z najbardziej mylących, a jednocześnie najczęściej nadużywanych parametrów w projektowaniu instalacji dla hal przemysłowych, pomieszczeń produkcyjnych i technologicznych.

Projektując systemy wentylacyjne i klimatyzacyjne, często mówi się o „temperaturze komfortu”, jakby była to jedna, uniwersalna wartość. Tymczasem komfort cieplny to złożone zjawisko, w którym temperatura powietrza stanowi tylko część układanki. O tym, czy człowiek odczuwa komfort, decyduje nie tylko to, ile stopni ma powietrze, ale też w jaki sposób ciało oddaje ciepło do otoczenia – przez konwekcję, przewodzenie, parowanie i promieniowanie.

W praktyce oznacza to, że nawet przy idealnej temperaturze powietrza w pomieszczeniu można marznąć lub pocić się, jeśli zaburzona jest równowaga pomiędzy tymi procesami.

Recyrkulacja to jedno z najbardziej kontrowersyjnych pojęć w wentylacji przemysłowej. Dla jednych to sposób na oszczędność energii, dla innych – ryzyko przenoszenia zanieczyszczeń i pogorszenia jakości powietrza. W praktyce oba punkty widzenia są uzasadnione. Kluczowe jest to, gdzie, kiedy i w jakich warunkach recyrkulacja może być stosowana bez naruszenia norm i zasad higieny. O tym opowiemy w dzisiejszym artykule.

Wprowadzenie

W ubiegłym tygodniu omawialiśmy na blogu proces ogrzewania powietrza korzystając z wykresu Molliera, dziś przyjrzymy się z kolei procesowi chłodzenia. Omawialiśmy już ten proces przy okazji np. osuszania kondensacyjnego w centrali wentylacyjnej. Dziś jednak spojrzymy na ten proces z innej strony – przeanalizujemy – z pomocą wykresu Molliera jaki wpływ na całkowitą moc chłodnicy ma moc utajona procesu, czyli moc, którą chłodnica powietrza przeznacza na zamianę części pary wodnej zwartej w powietrzu z pary wodnej w wodę.

W praktyce więc prawie każdy proces chłodzenia powietrza można rozłożyć na dwie części – chłodzenie jawne i chłodzenie utajone. Pierwsze odpowiada za obniżenie temperatury, drugie – za osuszanie, czyli skraplanie pary wodnej zawartej w powietrzu.
Współczynnik SHF (Sensible Heat Factor) pokazuje, jaki udział w całkowitym procesie chłodzenia stanowi część jawna, a więc jak „suchy” lub „wilgotny” jest proces, który zachodzi w centrali wentylacyjnej..

Wprowadzenie

Kończy się okres przejściowy w kwestii temperatur na zewnątrz i coraz częściej będziemy obserwować temperatury charakterystyczne dla zimnej jesieni a nawet zimy. Pierwsze przymrozki to dobry moment, aby przypomnieć sobie o sposobach obliczania mocy nagrzewnicy potrzebnej do ogrzania określonego strumienia powietrza wentylacyjnego.

W dobie wszechobecnego oprogramowania komputerowego, aplikacji do wszystkiego i sztucznej inteligencji, które policzą i wyjaśnią nam praktycznie wszystko, sztuka ręcznego liczenia mocy grzewczej wydaje się zapomniana, niepotrzebna i zarezerwowana już tylko dla pasjonatów tematu.

Ale głęboko wierzymy, że nasz blog czytają ludzie tacy jak my – pasjonaci, którzy chcą wiedzieć jak można policzyć ją samodzielnie, korzystając z najpotężniejszego narzędzia inżyniera wentylacji jakim jest wykres Molliera, znany także wykresem I-X, lub h-x (entalpia-wilgotność), wykresem psychometrycznym lub wykresem Carriera w krajach anglosaskich.

W niniejszym artykule wyjaśniamy krok po kroku jak to zrobić.